BOBBEJAAN SCHOEPEN


DUIVELS IN DE HEL
HOME & FIELD RECORDINGS

New Album
Release May, 27 2016

Producers: Tom Schoepen & Mark Plati
℗ & © Bobbejaan Records, 2016


Bobbejaan Schoepen (1925-2010) begint in maart 1966 met een eigen platenfirma. Bobbejaanland (°1961) is op dat moment een theaterzaal met 1.200 plaatsen. Bobbejaan brengt er tot vijf keer per dag een muzikale show met tal van gastvedetten. Het attractiepark zal pas vorm krijgen vanaf het midden van de jaren 70.
De start van Bobbejaan Records is ook het moment waarop de naamgever met grote regelmaat muzikale ideeën gaat vastleggen op de bandrecorder die in de woonkamer – en later in zijn home studio - staat. “Hij was een wandelend muziekmolentje,” zegt Tom Schoepen die de muzikale erfenis van zijn vader beheert. “Als hij ’s ochtends de trap afkwam, was hij al melodielijnen aan het bedenken. Het stopte nooit. Reden we ergens met de auto naartoe, dan zat hij binnen de minuut te neuriën.”
Die creatieve hoogconjunctuur houdt aan van 1966 tot 1979. Daarna valt het stil. Dat weten nu, met terugwerkende kracht. Tom Schoepen laat vanaf 2006 zoveel mogelijk opname-banden digitaliseren. Het zijn er 115. Samen met zijn vader luistert hij ze allemaal minutieus door. Een titanenwerk. Vooraan op de banden staan de blauwdrukken van liedjes die later op plaat zullen verschijnen. Het zijn rudimentaire versies met akoestische gitaar en stem en/of gefluit. Verderop volgen de ontdekkingen. Het zijn opnames die niet op de doos staan vermeld: afgewerkte nummers zonder titel, songs in wording waarvoor nog tekst nodig is, eerste aanzetten en vormexperimenten… De banden geven een bijzondere en intieme inkijk in de manier van werken van Bobbejaan. Hoe hij eerst, veelal op zijn gitaar, een melodie uitwerkt. En hoe hij daar, vaak via nietszeggende klanken, een tekst op plaatst en naar een afgewerkt nummer toewerkt.
Een verzameling van de beste home recordings dringt zich op. Er zit té veel tussen dat té straf en té interessant is. Tom Schoepen begint een puzzel te leggen. Welke nummers zijn sterk genoeg? Wat hebben ze nog nodig? Hoe passen ze het best bij elkaar?
Hij geeft twee vergeten partituren aan Jean-Marc Zelwer: ‘Birds & Flowers’ en ‘Blue Boy’. De originele melodielijnen werden door de artiest zelf nooit uitgewerkt maar raken je tot in de kern. De Franse multi-instrumentalist boetseert ze tot sterke instrumentale stukken met een filmisch karakter. Tom Schoepen wikt en weegt het merendeel van de selectie in New York, samen met de Amerikaanse muzikant-producer Mark Plati (David Bowie, The Cure, Philip Glass), die het album zal mixen. Ze besluiten om de klanksfeer van het origineel te behouden. Dus ook een telefoon die in de achtergrond rinkelt (‘Hold Your Horses’) of Bobbejaan die de bandopnemer indrukt of een partituur die ritselt (‘I Do’).
Waar de nummers erom vragen, worden ontbrekende stukken ingevuld. Op een discrete manier, less is more. Plati stelt een groep samen op maat van het repertoire. Ze bestaat uit toppers met een stamboom, waaronder ook backingzangers van Bruce Springsteen.
De muzikanten dompelen zich helemaal onder. Het is alsof ze in de jaren 60 met Bobbejaan samen spelen. “Na de opnames voor ‘Gocar’ zei Mark: “Tom, it was your father, it was Doug (Yowell, de drummer) and it was me”. Plati spreekt zijn grote bewondering uit. “Ik heb via dit project ontdekt wat een uitzonderlijke all-round componist, muzikant en entertainer Bobbejaan was.” ‘Duivels in de Hel’ levert ook nieuwe inzichten op voor wie hem al langer kende. Er is vaak geopperd dat Bobbejaanland nefast was voor de creativiteit van Bobbejaan. Niets blijkt minder waar. De artiest is steeds naarstig blijven doorgaan.
Een pakkende sad song als ‘Er rest mij niets’ bewijst hoe noodzakelijk muziek al die jaren geweest is als tegengewicht en uitlaatklep. “Mijn leven doelloos, mijn leven zinloos, er rest mij niets dan heimwee en pijn,” klinkt het. Het is een tekst die er niet om liegt en het is een Bobbejaan die tot dusver zelden te horen was. “De artiest is teruggeworpen op zichzelf”, zegt Tom. ”Het is winter, het park is dicht, de kinderen zijn naar school.“
‘Duivels in de Hel’ redt die weemoed van de anonimiteit. Het album belicht een eerder ingetogen kant van Bobbejaan. Het heeft diepgang en samenhang en het geeft een uniek inzicht in het hoofd van de artiest.
‘Duivels in de Hel’ is bovendien een hele mooie oefening in conservering en overlevering. Producers Mark Plati en Tom Schoepen transformeren artefacten van vroeger tot herinneringen voor de toekomst.
Het verleden klonk soms al ‘modern’ van zichzelf. In het slotnummer ‘So Long’ hoor je hoe de opnameband door slijtage vervormt. De plaat eindigt met een uptempo blues song waar Schoepen op virtuoze manier fluit. Maar de audiotape heeft de tand des tijds nauwelijks doorstaan: naarmate de seconden vorderen, vervormt de band, dus ook de magistrale fluitwendingen verdwijnen op de achtergrond. Tape damaged, Tom vloekte toen hij dat voor het eerst hoorde, maar besefte ook : dit is hoogst authentiek. Hij bewaarde het voor de mixings en liet later horen aan Mark Plati in New York: “This is the perfect fade-out! Bands would pay for this authentic effect nowadays.”

Jan Delvaux